barbieyoga

(Credits foto: fashionisto2k)

Waarom trok deze titel je aandacht?

Omdat je superstrakke billen wil nog vlug voor de zomer?

Of omdat je je ergerde aan de #fitbody-kreet?

Alles kan. Ik heb nu eenmaal mijn pen gebruikt om je aandacht te trekken. Want ik ben bezorgd. Ik wou de stilte luider laten spreken dan mijn woorden maar dat lukt niet en zwijgen is ook niet altijd de beste manier.

Yoga explodeert. Yoga breidt uit. Yoga is overal. De expansie is gigantisch.
Vrouwen worden aangezet om yoga te doen, met blinkende plaatjes van ongelooflijk acrobatische yogahoudingen in een turkoise bikini, en liefst op een tropisch strand, hashtag #fitbody of #yogabody Of #sexyyoga als er billen in close-up bij te pas komen.

Ik zou blij moeten zijn met deze aandacht voor yoga. En dat ben ik ook wel: het is geweldig dat veel mensen yoga ontdekken en op welke manier ze aangetrokken werden tot yoga is eigenlijk niet belangrijk, het Huis Yoga heeft vele kamers en studenten komen wel achter de ware kracht van yoga eens ze les volgen bij een goede leraar. Het is goed dat yoga in de culturele mainstream is beland, uit de New Age-achtige niche.

Maar toch voelt het dubbel. Moeilijk. Toch ben ik bezorgd.

Niet zozeer maak ik me zorgen over de uitholling en de razendsnelle erosie van het woord ‘yoga’, dat soms symbool blijkt te staan voor een lege ‘zenheid’ en aanleiding geeft tot allerlei dubieuze ontwikkelingen zoals daar zijn: cannabis-yoga en karaoke-yoga (zoek het op). Laat ons open, verdraagzaam en optimistisch zijn, de conversatie verwelkomen en de discussies omarmen!

Ook lig ik niet echt wakker van de veelheid aan invulling die yoga krijgt. Alles evolueert, alles verandert, yoga is levend en de nieuwe potpourri-‘tradities’ trekken wellicht mensen aan die anders nooit aan yoga gedacht zouden hebben. Yoga is tegelijkertijd antiek en verfrissend nieuw. Leef en laat leven denk ik dan, ook al ben ik zelf vrij duidelijk en ‘strikt’ in de Kundalini-lineage.

Ik ben bezorgd over wat we onderweg dreigen te verliezen, over de perceptie dat yoga een tijdverdrijf is voor mensen met geld en vooral, vooral over de schade die de verheerlijking en uitbuiting van ‘het yogalichaam’ aanricht.

Wat is er aan de hand?

Allen Ginsberg zei de volgende wijze woorden”Wie de media -de beelden- controleert, controleert de cultuur”. Elke dag word je systematisch overspoeld met beelden en boodschappen die je proberen te beïnvloeden. Jij denkt misschien dat er je immuun voor bent maar je absorbeert deze boodschappen onbewust en zowel je denken als je emoties en gedrag worden erdoor beïnvloed (klikte jij niet door naar dit artikel?).

Massaal veel van deze berichten vertellen je dat er iets mis is met je lichaam. Je bent niet goed genoeg. Het wordt subtiel en briljant gebracht, je moet dit en dat doen of kopen om je uiterlijk te fixen, je goed te voelen en eindelijk gelukkig, gelukkig, gelukkig te zijn.

Het gevaar

Veel mensen zitten gevangen in een oneindige cyclus van falen. Met elke poging ons lichaam te veranderen met een tijdelijke en oppervlakkige fix hopen we dat we eindelijk de magische formule te vinden om onze gebroken ziel te genezen en te repareren. Als gevolg daarvan raken we meer en meer gedisconnecteerd van ons lichaam, van onszelf en ook van anderen.
De echte kwestie is dat we zoeken naar het vervullen van diepere noden en onszelf pas aanvaarden als we voldoen aan een versie van ‘fantastisch’ die ons wordt voorgeschoteld.

Het gevaar is tweedelig: mensen gaan zich spiegelen aan deze beelden, gaan streven naar een ideaalbeeld èn mensen worden afgeschrikt door yoga. Een student zei eens over de les “De eerste keer had ik stress zoals wanneer je een fitnessruimte met afgetrainde mensen binnenstapt, maar gelukkig zag ik dat het allemaal gewone mensen zoals ik waren en voelde ik mij op mijn gemak”.

De industrie pikt zo handig alle foefjes uit de fitness- en modewereld waar de verheerlijking en de dwang van blank, slank, jong geldt.

Een beoefening die oorspronkelijk bedoeld is als manier om het ego te overstijgen wordt een door ijdelheid gedreven zucht. Een najagen van iets wat per definitie tijdelijk is.

De afvlakking

Vraag aan mensen wat ‘yoga’ is en ze zien meteen een mooie vrouw voor zich die buigt en strekt. Dat geeft je een idee van hoe commercieel het geworden is, maar vooral: hoe gelimiteerd.

Yoga wordt afgebeeld als een streven naar perfectie. Als een reeks oefeningen die je volledig moet beheersen waarna of waarin je een state of bliss bereikt. Als een houding die bovendien ‘mooi’ en ‘inspirerend’ moet zijn.

Yoga is dat alles niet. Yoga helpt je aan een gezond lichaamsbeeld en gevoel van eigenwaarde.
Een student vertelt: “Toen ik voorbij de houdingen ging en diep in meditatie voelde ik iets ongewoons gebeuren, ik was sterk en heel en totaal in vrede met mijn lichaam. Ik haatte mezelf niet meer”.

De uitsluiting

Door de fixatie op lenige vrouwenlichamen worden volledige bevolkingsgroepen uitgesloten. Mannen, bijvoorbeeld! 83% van alle yogabeoefenaars in het westen zijn vrouwen: het typische yogabeeld is de lange, vrouwelijke yogi, zoals Gwyneth Paltrow, dat schotelt de mainstream media immers voor.

Maar zo worden ook andere mensen uitgesloten: zij met een andere huidskleur, zwaardere mensen, oudere mensen, mensen die niet tot de middenklasse behoren, gehandicapten, mensen die een zware operatie hebben gehad, transgenders, gemarginaliseerde groepen en ga zo maar door.

De uitbuiting

Misschien nog het meest verontrustende is de objectivering van het vrouwenlichaam door de yoga-industrie. Het gaat niet meer om het empowerment en de kracht van vrouwen als individuen, het gaat om het gebruiken van hun lichaam als middel om iets te verkopen (yogamatten, mandala’s, retreats, you name it). De extreme exploitatie van dit beeld is het middel waarmee bedrijven zich verrijken.

Het is de dwang van onze vervreemdende, onterende cultuur om te demoraliseren, ons af te leiden en ja…vrouwen tegen elkaar op te zetten en ze geketend te houden door schaamte en honger. Om onze obsessie over onze gebreken te voeden in plaats van onze kracht en oneindige mogelijkheden. Het is een evolutie die zelfhaat cultiveert, ons berooft van energie, tijd en geld, en voorkomt dat we echte macht in de wereld bereiken.

De schoonheidsmythe

De yogawereld blijft in glossy covers het ‘yogalichaam’ weergeven als norm. Waar zijn de beelden van de gemiddelde vrouw met ronde dijen en lieve buikjes, vrouwen die yoga met regelmaat en passie beoefenen?

Vaak zijn jonge vrouwen de doelgroep van de yogaindustrie. En helaas zijn het vaak vrouwen met een risico op eetstoornissen en depressies, die bij deze advertenties misschien het gevoel krijgen dat ze zich niet kunnen meten met het model. Die misschien het gevoel hebben dat áls ze zich maar wat verder duwen, harder oefenen, een beetje minder eten, alles goed en mooi zal zijn… zo blijft de trieste cyclus van depressie en eetstoornissen in stand gehouden.

“Het is hard werken, meid, om je fat-free uiterlijk te bewaren!”

Dat heeft niets met yoga te maken.

De controlemythe

De beelden van sterke torso’s, afgetekende spieren en cellulitisvrije dijen tonen het publiek èèn ding: dat het yogalichaam een lichaam is dat rigoureus en streng onder controle wordt gehouden. De fysieke manifestatie van innerlijke kracht, wilskracht, discipline en de morele geestkracht die nodig is om dat te onderhouden. De belofte is ‘een mooi yogalichaam = de controle over je leven hebben’.

Wat koop je? Geloof je de onderliggende premisse dat een yogalichaam zozeer de moeite waard is, als een munt is waarmee je succes koopt?

De ‘yoga body’ is fictie, zo simpel is het. Het is niet het resultaat van regelmatige yogalessen maar van een narcistische obsessie met het lichaam. Natuurlijk verstevigt regelmatig yoga doen je spieren, word je leniger en voel je je fitter. Dat is in feite een gezonde bijwerking van het medicijn yoga (zoals gezonder gaan eten en betere zelfzorg een natuurlijk gevolg zijn), maar niet het doel. Verbinding is het doel. Zelfacceptatie is het doel. Dankbaarheid en eerbied voor het lichaam dat je hebt. Natuurlijk word je uitgedaagd. Om naar binnen te gaan. Niet om nog meer naar buiten te gaan kijken, te vergelijken en verdrietig te worden.

De kwaliteiten die je een yogi maken zijn allemaal vanbinnen.

De verantwoordelijkheid

De beoefening is meer is dan de houding. Als alles wat we als leraars aanleren de asana, de houding is, dan vertel je studenten dat vorm het enige is dat telt. Als je de nadruk legt op de houding, dan wordt dit een (lege) doos -letterlijk ‘een pose’ – en denken studenten dat ze in die doos moeten passen. Als een imponerende stand het doel is, wat is dan de boodschap? Wat is dan de leer? Dat je, als je dit uitzonderlijke iets kan doen met je lichaam, je gelukkiger zal zijn, spiritueler, geestelijker? Mooier? Bewonderenswaardiger?

Dat mag niet gebeuren. De yogamat mag geen plaats worden waar we streven om beter te zijn dan onze buur, iemand anders zijn dan wie we echt zijn of, het ergste: een plaats om onszelf te straffen en te haten.

De teachings zijn bedoeld om mensen te bekrachtigen. We zijn het verschuldigd om dit te blijven benadrukken. We moeten in de recente evoluties uiterst kritisch blijven. We riskeren anders een generatie yogi’s die gevangen zitten in hun lichaam, vast zitten in de ‘lagere gebieden’ van de praktijk en nooit zullen opstijgen om de leer echt te ervaren.

En laat ons warriors zijn die ieders ‘recht op de mat’ verdedigen. Meer nog, laat ons alles doen wat we kunnen om de gelijkheid te helpen versterken en blijven streven naar een niet-oordelende ruimte waar mensen zowel de liefde voor als de strijd met hun identiteit kunnen uitdrukken.

Laat ons de ballen* hebben om dieper in te gaan op de yogaleer en haar fundamenten! Dat is een veel moeilijker manier om yogabroeken en yogavakanties te verkopen, maar de enige juiste.

Het blijft zo dubbel. Ik wil niet oordelen maar ik mag niet hypocriet zijn: ik doe het hierboven toch. Ieder wandelt zijn pad.

Yoga is een beoefening die ons dagelijks leven ondersteunt: een prachtige wijsheid met diepe, lange en sterke wortels in het genezen – niet in het schaden.

Sat Nam

 

*ik weet dat wij vrouwen geen ballen moeten hebben om sterk te zijn

(Dit artikel verscheen ingekort op Charlie Magazine) (en het is beter, zo’n beetje korter)

 

 

2 reacties op ‘Superstrak de zomer in met yoga! #fitbody

  1. De nagel op de kop! Goed geschreven, goed verwoord waarover ik me ook zorgen maak. Nog een probleem is de dwangmatigheid van de discipline, en het bijbehorende schuldgevoel. Allemaal dingen die onze vrijheid beperken. Uiteindelijk switchen veel mensen gewoon van het ene naar het andere keurslijf. Een zorgwekkende evolutie! Dat is ook de reden waarom ik mezelf niet portretteer in een of andere uitdagende houding op mijn website. Maar misschien zou ik het beter wel doen. Want ik heb dat lieve buikje, ben ronduit mollig én 50-plusser …

    Liked by 1 persoon

  2. Dank je wel voor je reactie Mieke. Ik ben me ook bewust van het effect van de houdigen dus ik vermijd het ook – maar misschien moeten we het toch eens doen (ik heb er wel een aantal hilarische 🙂 ) Sat Nam sister

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s